ดอยคํา เกิดจากแนวพระราชดําริของ พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร เพื่อแก้ไขปัญหาความเดือดร้อนทุกข์ยากของราษฎร และถูกพ่อค้าคนกลางกดราคา โดยเริ่มต้นด้วยการสร้างโรงงานหลวงอาหารสําเร็จรูปที่ ๑ (ฝาง) อำเภอฝาง จังหวัดเชียงใหม่ เป็นแห่งแรก
สตรอว์เบอร์รี เป็นพืชที่ปลูกและเติบโตได้ดีในสภาพพื้นที่สูงและอากาศที่หนาวเย็นเป็นพืชเศรษฐกิจสำคัญของทางภาคเหนือที่สร้างรายได้ให้กับเกษตรกรจากการขายผลสดและการแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์เป็นผลไม้ตามฤดูกาล ตลาดมีความต้องการสูงโดยเฉพาะกลุ่มนักท่องเที่ยวที่นิยมท่องเที่ยวในแหล่งปลูก จึงสามารถสร้างมูลค่าเพิ่มในเชิงการท่องเที่ยวได้เป็นอย่างดี
ทุกครั้งที่คุณหยิบน้ำผลไม้ดอยคําขึ้นมาคุณอาจสงสัยว่า “ทําไมถึงมีรูปแมลงบนฉลากผลิตภัณฑ์ดอยคำ” จริง ๆ แล้ว เราแค่อยากโชว์ให้คุณเห็นว่า เพื่อนบ้านของเราหน้าตาเป็นอย่างไร เป็นเพื่อนบ้านที่แสนดีอาศัยอยู่อย่างมากมายในแปลงเกษตรของเรานั่นเอง
สตรอว์เบอร์รี พืชเศรษฐกิจสำคัญของภาคเหนือที่สร้างรายได้มั่นคงให้แก่เกษตรกรมาอย่างยาวนาน แต่พบปัญหาในเรื่องปริมาณต่อไร่ที่ลดลง คุณภาพผลผลิตก็ลดลง จากการที่เกษตรกรขยายพันธุ์สตรอว์เบอร์รีด้วยต้นไหลใช้เอง ทำให้ต้นพันธุ์สตรอว์เบอร์รีอ่อนแอ เจริญเติบโตไม่สม่ำเสมอ อีกทั้งยังง่ายต่อการถูกทำลายโดยโรคและแมลงศัตรูพืช
“ฝาง” อําเภอที่อยู่ทางเหนือของจังหวัดเชียงใหม่ มีอากาศเย็นสบายเกือบตลอดปี มีอุณหภูมิเฉลี่ย ๒๕ เซลเซียส นอกจากเป็นที่ตั้งของ โรงงานหลวงอาหารสำเร็จรูปที่ ๑ (ฝาง) เรียกกันติดปากว่า ดอยคําฝาง แล้ว ที่นี่ยังมีสถานแหล่งท่องเที่ยว เชิงวัฒนธรรม ธรรมชาติ และวิถีชีวิตของผู้คนเปี่ยมด้วยเสน่ห์แห่งเมืองเหนือ รอให้คุณมาสัมผัส
พ.ศ. ๒๕๑๒
พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ล้นเกล้าฯ รัชกาลที่ ๙ เสด็จประพาสต้นภาคเหนือ ทรงเห็นความยากไร้ ของชาวไทยภูเขา จึงมีพระราชดำริให้จัดตั้ง “โครงการหลวงพระบรมราชานุเคราะห์ชาวเขา” เพื่อส่งเสริมให้ปลูกพืชเมืองหนาวแทนการปลูกฝิ่น และทำไร่เลื่อนลอยในพื้นที่ภาพเหนือ
พ.ศ. ๒๕๑๕
พระบาทสมเด็จประปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช มีพระราชดำริ และพระราชทานทุนทรัพย์ส่วนพระองค์ ก่อตั้งโรงงานหลวงฯ ที่ ๑ (ฝาง) จ.เชียงใหม่ ขึ้น เพื่อช่วยเหลือเกษตรกรในการรับซื้อผลผลิตในราคา ที่เป็นธรรม
พ.ศ. ๒๕๑๖
พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ล้นเกล้าฯ รัชกาลที่ ๙ มีพระราชดำริและพระราชทานทุนทรัพย์ส่วนพระองค์ ก่อตั้งโรงงานหลวงฯ ที่ ๒ (แม่จัน) จ.เชียงราย ด้วยวัตถุประสงค์เดียวกับโรงงานหลวงฯที่ ๑ จ.เชียงใหม่
พ.ศ. ๒๕๑๙
พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ล้นเกล้าฯ รัชกาลที่ ๙ พร้อมเด้วยพระบรมวงศานุวงศ์ เสด็จพระราชดำเนิน มาทอดพระเนตรการดำเนินงานโรงงานหลวงฯ ที่ ๒ (แม่จัน) จ.เชียงราย ภายหลังจากการเปิดดำเนินการ
พ.ศ. ๒๕๒๑
โรงงานหลวงฯ ที่ ๑ และ โรงงานหลวงฯ ที่ ๒ ผลิตและจำหน่ายผลิตภัณฑ์ โดยหม่อมเจ้าภีศเดช รัชนี (ประธานมูลนิธิโครงการหลวง) เป็นผู้ประทานชื่อ และเครื่องหมายการค้า
พ.ศ. ๒๕๒๕
พระบาทสมเด็จพระปรมินทร มหาภูมิพลอดุลยเดช มีพระราชดำริให้ก่อตั้ง โรงงานหลวงฯ ที่ ๓ (เต่างอย) จ.สกลนคร เพื่อแก้ไข ปัญหาความยากจน และ ความเห็นต่างทางการเมือง
พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ล้นเกล้าฯ รัชกาลที่ ๙ มีพระราชดำให้ก่อตั้งโรงงานหลวงฯ ที่ ๔ (ละหานทราย) จ.บุรีรัมย์ เพื่อช่วยเหลือ พัฒนา และแก้ไขปัญหาความเดือดร้อน ของพสกนิกร จากความเห็นต่างทางการเมือง
พ.ศ. ๒๕๒๙
สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี มีพระราชดำริให้โรงงานหลวงฯ ที่ ๓ (เต่างอย) จ.สกลนคร เป็นแหล่งศึกษาด้านเทคโนโลยีการเกษตร แก่นักเรียนในพื้นที่ และให้วิชาชีพระดับสูง แก่ลูกหลานเกษตรกร
พ.ศ. ๒๕๓๗
พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ล้นเกล้าฯ รัชกาลที่ ๙ มีพระบรมราโชบายให้สำนักงานทรัพย์สิน ส่วนพระมหากษัตริย์ รับช่วงดำเนินกิจการต่อจาก มูลนิธิโครงการหลวง และจัดตั้งเป็นนิติบุคคลในนาม บริษัท ดอยคำผลิตภัณฑ์อาหาร จำกัด
พ.ศ. ๒๕๔๙
วิกฤตน้ำป่า อำเภอฝาง ส่งผลให้โรงงานหลวง อาหารสำเร็จรูปที่ ๑ (ฝาง) ได้รับความเสียหาย อย่างหนัก
พ.ศ. ๒๕๕๐
สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จพระราชดำเนินทอดพระเนตร โรงงานหลวงฯ ที่ ๑ (ฝาง) จ.เชียงใหม่ เพื่อหารือกับคณะทำงานเรื่องแนวทางการฟื้นฟู โรงงานหลวงฯ ที่ ๑ (ฝาง) และชุมชนบริเวณ รอบโรงงานหลวงฯ ภายหลังจากเกิดอุทกภัย และดินโคลนถล่ม
ปรับปรุงโรงงานหลวงอาหารสำเร็จรูปที่ ๑ ใหม่ ในบริเวณเดิม ควบคู่ไปกับแนวคิดในการแก้ ปัญหาด้านสิ่งแวดล้อม ภัยธรรมชาติและชุมชน อย่างยั่งยืน เพื่อให้ทั้งโรงงานหลวงฯ และ ชุมชนก้าวไปข้างหน้าด้วยกัน
พ.ศ. ๒๕๖๐
ก่อตั้ง โรงปฏิบัติการวิจัยทางพืช พัฒนาไม่หยุด ต่อยอดตลอดเวลา ศูนย์กลางการเรียนรู้ วิจัย โดยใช้เทคโนโลยี และนวัตกรรมด้านการเกษตร เพื่อค้นคว้า วิจัย แก้ไข พัฒนาต่อยอดให้ดียิ่งขึ้น และ สร้างสรรค์สิ่งใหม่ให้ดียิ่งกว่า
ก่อตั้ง โรงเก็บผลิตภัณฑ์เกษตร ดูแลอย่างดีเพื่อคุณค่าดี ๆ ไม่หายไป ผลิตภัณฑ์ดอยคำจะถูกจัดเก็บที่นี่เพื่อรักษามาตรฐาน คงคุณค่า และความอร่อยก่อนถึงมือคุณ
พ.ศ. ๒๕๖๑
สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จพระราชดำเนินเป็นประธาน ในพิธีเปิด โรงเก็บผลิตภัณฑ์เกษตรและโรงปฏิบัติการวิจัย ทางพืช ที่สร้างขึ้น เพื่อขยายพื้นที่เก็บผลิตภัณฑ์ของโรงงานหลวงอาหารสำเร็จรูปที่ ๑ (ฝาง) จังหวัดเชียงใหม่ และเพื่อเป็นศูนย์กลางการเรียนรู้ วิจัย โดยการนำเทคโนโลยีทางด้านการเกษตร สมียใหม่มาค้นคว้า ปรับปรุง และพัฒนาพันธุ์พืช
วันที่ ๓ พฤศจิกายน ๒๕๖๑ ตามพระราชกิจจานุเบกษาพระราช บัญญัติ จดระเบียบ ทรัพย์สินพระมหากษัตริย์ พ.ศ.๒๕๖๑ บริษัทฯ ได้รับพระมหากรุณาธิคุณ ในการสืบสานตามพระราชปฏิธานของ ล้นเกล้าฯ รัชกาลที่ ๙ ด้วยทรงรับเป็นพระราชภาระในการดูแล กิจการ ด้วยพระองค์เอง เพื่อให้เกิดการพัฒนาอันเป็นประโยชน์ แก่ประเทศไทยและยั่งยืนสืบต่อไป
พ.ศ. ๒๕๖๓
ก่อตั้ง โรงเรือนควบคุมสภาพแวดล้อม และโรงคัดบรรจุ ไม่ใช่แค่โรงเรือน แต่เป็น โรงเพาะความสุขให้เกษตรกร โรงเรือนควบคุมสภาพแวดล้อมที่ใหญ่ ทันสมัยแห่งหนึ่ง เป็นแหล่งเรียนรู้และ สร้างรายได้ ให้เกษตรกรได้กินดีอยู่ดี
เพื่อสร้างความมั่นใจทาง ด้านความปลอดภัย โรงคัดบรรจุออกแบบและวางสาย การผลิต ให้ปฏิบัติงานได้อย่างถูก สุขลักษณะ และป้องกันการปนเปื้อน ภายใต้มาตรฐาน GMP
เราจะช่วยเหลือเขา ให้เขาช่วยเหลือตัวเองได้
Help them to help themselves
ขาดทุนของเรา
(เน้นช่วยเหลือเกษตรกรโดยไม่หวังผลกำไร ดั่งพระราชดำรัส)
คือกำไรของเรา
Our loss is our gain
(Focusing on non- profit operation to help support agriculture as is Majesty once pointed out)
ช่วยชาวเขา ช่วยชาวเรา ช่วยชาวโลก
หม่อมเจ้าภีศเดช รัชนี ทรงสรุปความจากพระราชดำรัสของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว
Help the hill tribes; Help the Thais; Help the world
His Majesty the King’s speech summed up by HSH Prince Bhisatej Rajani